Stacks

Over Stacks (STX)

Wat is Stacks (STX)?

Stacks is een smart-contractlaag die afwikkelt op Bitcoin. Het produceert eigen blokken en draait een eigen virtuele machine, maar verankert zijn staat in de Bitcoin-chain, waardoor de geschiedenis van Stacks de afwikkelingsgaranties van Bitcoin erft. Contracten worden geschreven in Clarity, een bewust beperkte taal die de staat van Bitcoin rechtstreeks kan uitlezen. STX betaalt transactiekosten en wordt vastgezet in Stacking, het consensusproces dat deelnemers in Bitcoin uitbetaalt.

Officiële bronnen:

• Website: stacks.co
• Documentatie: docs.stacks.co
• Whitepaper: stacks.co/stacks.pdf
• GitHub: stacks-network, stacks-core
• Explorer: explorer.stacks.co

Wie heeft Stacks opgericht? (Geschiedenis)

Het project gaat terug op werk dat in 2013 werd gestart door Muneeb Ali en Ryan Shea onder de naam Blockstack, voortgekomen uit Ali's promotieonderzoek naar een op Bitcoin verankerd internet. In 2019 rondde Blockstack een tokenuitgifte af die door de Amerikaanse Securities and Exchange Commission werd gekwalificeerd onder Regulation A+, destijds een ongebruikelijke route, en het netwerk kreeg later de naam Stacks. De Nakamoto-upgrade werd op 29 oktober 2024 geactiveerd, verkortte de bloktijden en versterkte de finaliteit op Bitcoin, en sBTC werd in december 2024 gelanceerd.

Hoe Stacks werkt

De consensus gebruikt Proof of Transfer. Miners concurreren door BTC te versturen op de Bitcoin-chain in plaats van rechtstreeks elektriciteit te verbruiken, en het winnende bod verwerft het recht om Stacks-blokken te produceren en nieuw uitgegeven STX te ontvangen. Die ingezette BTC wordt doorgestuurd naar de Stacking-deelnemers, die STX vastzetten en signers draaien of daaraan delegeren, waardoor stackers Bitcoin verdienen in plaats van inflatoire beloningen.

Het Nakamoto-ontwerp voegde een groep signers toe die blokken moet goedkeuren en verankert ze zo dat het terugdraaien van de Stacks-geschiedenis het terugdraaien van Bitcoin zou vereisen. Clarity wordt geïnterpreteerd in plaats van gecompileerd, kent geen ongebonden lussen en publiceert de broncode on chain, waardoor het gedrag van contracten voorspelbaar blijft.

Belangrijkste onderdelen van het ecosysteem

• Proof of Transfer: de consensus die de BTC van miners terugbrengt als Stacking-beloningen.
• Stacking: het vastzetten van STX om de consensus te ondersteunen en BTC te verdienen.
• Clarity: de contracttaal, met zicht op de staat van Bitcoin.
• sBTC: een door Bitcoin gedekt asset dat BTC naar Stacks-contracten en weer terug verplaatst.
• Signers: de groep die blokken ondertekent en finaliseert na Nakamoto.

Nut van de STX-token

STX betaalt transactiekosten en de kosten van contractuitvoering. Het is ook het asset dat wordt vastgezet in Stacking, waarbij houders STX voor een vastgesteld aantal beloningscycli vastleggen, rechtstreeks of via een delegatiepool, en in ruil daarvoor BTC-uitkeringen ontvangen. Omdat de beloningen in Bitcoin worden uitbetaald, wordt het systeem doorgaans omschreven als Bitcoin-rendement in eigen beheer dat voortkomt uit de biedingen van miners. Minimale vastzetbedragen en de mechaniek van de cycli zijn tussen protocolversies gewijzigd, dus raadpleeg eerst de actuele documentatie.

Wat maakt Stacks uniek?

Stacks wrapt Bitcoin niet op een vreemde chain en leunt voor zijn veiligheidsverhaal niet op een afzonderlijke set validators. De consensus verbruikt echte BTC, de geschiedenis verankert zich in Bitcoin-blokken en de contracttaal leest de staat van Bitcoin zonder oracle. Die combinatie is zeldzaam onder netwerken die een relatie met Bitcoin claimen.

Hoe Stacks verschilt van vergelijkbare projecten

Veel chains rond Bitcoin zijn EVM-sidechains die worden beveiligd door hun eigen validators of door een federatie, met BTC die via een bridge binnenkomt. Stacks bouwde in plaats daarvan een doelgericht ontworpen taal en een consensus die in BTC uitbetaalt. De keerzijde is een kleinere ontwikkelaarsgroep, want Clarity is geen Solidity.

Toepassingen van Stacks

• In Bitcoin gedenomineerd lenen, handelen en rendement via sBTC.
• Het vastzetten van STX in Stacking om BTC-uitkeringen te verdienen.
• Contracten die op Bitcoin-transacties reageren zonder oracle.

Hoe Stacks wordt beveiligd

Stacks-blokken zijn verankerd in Bitcoin, waardoor het herschrijven van afgewikkelde Stacks-geschiedenis het herschrijven van de Bitcoin-geschiedenis zou vereisen, en na Nakamoto moet een groep signers blokken goedkeuren. Het beperkte ontwerp van Clarity elimineert verschillende soorten contractfouten al bij de constructie. sBTC introduceert een apart vertrouwensvlak, omdat het afhangt van de signers die de deposito's bewaren, en is niet gelijk aan het aanhouden van BTC.

Risico's en overwegingen

De veiligheid van sBTC hangt af van de eerlijkheid en beschikbaarheid van zijn signers, een zwakkere aanname dan native Bitcoin-bewaring. Stacking-opbrengsten hangen af van de BTC-inzet van miners en variëren per cyclus, en vastgezette STX kan tijdens een vastzetperiode niet worden verkocht. Het kleinere Clarity-ecosysteem betekent minder bibliotheken, auditors en ontwikkelaars, en de concurrentie tussen Bitcoin-lagen is hevig.

Waarom Stacks ertoe doet

Bitcoin heeft de grootste afwikkelingszekerheid in de sector en weinig native programmeerbaarheid. Stacks is een van de langstlopende pogingen om dat gat te dichten zonder BTC naar een niet-gerelateerde chain te verplaatsen, en Proof of Transfer is een eigen antwoord op de vraag hoe een Bitcoin-laag betaald krijgt.

Waar kun je Stacks (STX) kopen?

STX staat genoteerd op veel grote gecentraliseerde beurzen en op gedecentraliseerde platforms binnen het Stacks-ecosysteem. Sommige beurzen doen het Stacking namens klanten, wat de bewaar- en beloningsafspraak verandert, dus lees eerst de voorwaarden. De beschikbaarheid verschilt per rechtsgebied.

Bewaaropties na aankoop

STX heeft een wallet nodig die de Stacks-chain ondersteunt. Leather en Xverse zijn de gangbare opties en ondersteunen allebei Stacking en koppeling met hardware wallets, zodat een Ledger-apparaat dat via een van beide is verbonden de sleutels offline houdt. STX naar een Bitcoin-adres sturen is niet terug te halen, dus controleer eerst het adresformaat.

Gerelateerde coins

• Bitcoin (BTC)
• Core (CORE)
• Merlin Chain (MERL)
• Babylon (BABY)