Bitcoin

Over Bitcoin (BTC)

Wat is Bitcoin?

Bitcoin is de eerste gedecentraliseerde cryptocurrency: een peer-to-peer elektronisch betalingssysteem waarmee mensen waarde over het internet kunnen versturen zonder tussenkomst van een bank, betaalbedrijf of overheid. Het is belangrijk omdat het het eerste systeem was dat het double-spending-probleem oploste zonder vertrouwde tussenpersoon, en dat deed met een aanbod dat niemand kan opblazen: er zullen ooit maar 21 miljoen bitcoins bestaan.

Het netwerk draait op een publieke blockchain die wordt beveiligd door proof-of-work-mining met de SHA-256-hashfunctie. Nieuwe blokken komen ongeveer elke 10 minuten binnen, en de uitgifte van nieuwe munten halveert elke 210.000 blokken. Deze vaste, voorspelbare regels zijn de reden waarom Bitcoin vaak wordt omschreven als "digitaal goud". Sinds het genesisblok in januari 2009 is Bitcoin uitgegroeid van een cryptografisch experiment tot een wereldwijd verhandeld actief, gehouden door particulieren, bedrijven, fondsen en sommige overheden.

Wie heeft Bitcoin opgericht? (Geschiedenis)

Bitcoin is gemaakt door een persoon of groep onder het pseudoniem Satoshi Nakamoto, wiens identiteit tot op heden onbekend is. Nakamoto publiceerde het whitepaper Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System op 31 oktober 2008, en delfde het genesisblok op 3 januari 2009. Nakamoto werkte met vroege bijdragers aan de code en op forums, en trok zich eind 2010 terug zonder persoonlijke details prijs te geven. De ontwikkeling wordt sindsdien voortgezet door een open groep vrijwillige en gesponsorde bijdragers, het meest zichtbaar in de Bitcoin Core-repository, waarbij protocolwijzigingen worden voorgesteld als Bitcoin Improvement Proposals (BIP's).

Belangrijke mijlpalen:

• Halvings van 2012 tot 2024: de bloksubsidie daalde van 50 BTC naar 25 BTC (blok 210.000, november 2012), 12.5 BTC (blok 420.000, juli 2016), 6.25 BTC (blok 630.000, mei 2020) en 3,125 BTC (blok 840.000, 20 april 2024).
• SegWit (2017): BIP 141 scheidde de handtekeninggegevens van de transactie-ID's, verhielp de transactie-maleabiliteit en verving de bloklimiet van 1 MB door een limiet van 4.000.000 gewichtseenheden.
• Taproot (14 november 2021): BIP 340 tot en met 342 werden geactiveerd bij blok 709.632, en voegden Schnorr-handtekeningen en een nieuw outputtype toe dat complexe uitgavevoorwaarden goedkoper en privater maakt.
• 10 januari 2024: de Amerikaanse toezichthouder SEC keurde de notering en handel van spot-bitcoin-ETP's goed, maar verklaarde daarbij dat zij bitcoin zelf niet goedkeurde of onderschreef.
• El Salvador: maakte bitcoin in september 2021 tot wettig betaalmiddel, en wijzigde de wet vervolgens in februari 2025 zodat de acceptatie vrijwillig werd, waarmee bitcoin zijn status van wettig betaalmiddel verloor.

Hoe Bitcoin werkt

Bitcoin wordt onderhouden door duizenden onafhankelijke nodes die elk een kopie van de blockchain bewaren en elke transactie controleren aan de hand van dezelfde consensusregels. Transacties worden gebundeld in blokken; elk blok legt zich met een SHA-256-hash vast op het vorige blok, zodat het wijzigen van een oude transactie het werk van elk daaropvolgend blok opnieuw zou vereisen.

Miners strijden om een blokhash onder een streefwaarde te vinden. De winnaar voegt het volgende blok toe en ontvangt de bloksubsidie plus de kosten van de transacties die erin zitten. Het netwerk past de miningmoeilijkheid elke 2.016 blokken aan zodat er ongeveer elke 10 minuten een nieuw blok blijft komen, ongeacht hoeveel rekenkracht toetreedt of vertrekt.

Eigendom wordt beheerst door private keys. Een transactie is alleen geldig als deze handtekeningen bevat die voldoen aan de uitgavevoorwaarden van de munten die worden besteed, en de kleinste eenheid, een satoshi, komt overeen met 0.00000001 BTC (100.000.000 satoshi's per bitcoin).

Belangrijke ecosysteemonderdelen

• Bitcoin Core: de referentiesoftware voor full nodes, open source op GitHub.
• Miners en pools: gespecialiseerde SHA-256-hardware (ASIC's) die de chain beveiligt.
• Lightning Network: een tweede laag van betaalkanalen die de meeste betalingen off-chain afwikkelt en de basisketen alleen gebruikt om kanalen te openen en te sluiten, wat snelle transfers tegen lage kosten mogelijk maakt.
• Wallets en explorers: self-custody wallets (zie de walletkeuzehulp van bitcoin.org) en publieke explorers zoals mempool.space.
• Ordinals, inscriptions en BRC-20: conventies om data en experimentele tokens aan individuele satoshi's te koppelen, praktisch gemaakt door SegWit en Taproot.
• BTCFi en sidechains: lenen, wrapped BTC en sidechain-ontwerpen die Bitcoin naar andere financiële toepassingen brengen, elk met een eigen custody- of bridge-vertrouwensmodel.

Nut van de BTC-token

BTC wordt gebruikt om transactiekosten te betalen, om miners te belonen voor het beveiligen van het netwerk, en als toonderactief dat zonder toestemming van wie dan ook kan worden gehouden of overgedragen. In de praktijk dient het als langetermijn-waardeopslag, als afwikkelingsactief tussen exchanges en instellingen, als onderpandactief in leenproducten, en als betaalmiddel waar handelaren of Lightning-diensten het accepteren.

Wat maakt Bitcoin uniek?

• Vast, gepubliceerd monetair beleid: een plafond van 21 miljoen, halvings elke 210.000 blokken en een uitgifte die rond het jaar 2140 naar nul nadert.
• Conservatief wijzigingsproces: upgrades worden uitgebracht als achterwaarts compatibele soft forks na lange publieke beoordeling, wat de regels stabiel houdt.
• Langste veiligheidstrackrecord: de proof-of-work-chain draait ononderbroken sinds 2009.
• Geen uitgever of stichting aan het roer: bitcoin.org zelf omschrijft het netwerk als bezit van niemand, vergelijkbaar met e-mail.

Hoe Bitcoin verschilt van vergelijkbare chains

Vergeleken met Litecoin en Bitcoin Cash, die het ontwerp van Bitcoin forkten of kopieerden om bloktijden of blokgroottes te veranderen, geeft Bitcoin prioriteit aan de decentralisatie van het nodebeheer en schaalt het betalingen op lagen zoals Lightning. Vergeleken met smart-contractplatformen zoals Ethereum is de scripttaal van Bitcoin bewust beperkt, en houdt het vast aan proof-of-work in plaats van proof-of-stake. Het aanbod is begrensd, terwijl veel nieuwere chains doorlopende inflatie kennen die wordt bestuurd door stichtingen of validators.

Toepassingen van Bitcoin

• Langetermijnsparen in een schaars, niet-soeverein actief.
• Grensoverschrijdende overboekingen die worden afgewikkeld zonder correspondentbanken.
• Treasury-reserves van bedrijven en fondsen, en blootstelling via gereguleerde beursverhandelde producten.
• Onderpand voor leningen en derivaten.
• Censuurbestendige betalingen, waaronder kleine betalingen via Lightning.

Hoe Bitcoin wordt beveiligd

Beveiliging komt uit drie lagen. SHA-256 maakt blokken en transacties manipulatiebestendig aantoonbaar. Proof-of-work maakt het herschrijven van de geschiedenis economisch kostbaar, omdat een aanvaller de eerlijke hashrate zou moeten overtreffen. Onafhankelijke full nodes wijzen elk blok af dat de consensusregels breekt, zodat zelfs miners het aanbod niet kunnen wijzigen of munten kunnen uitgeven die zij niet beheersen. Proof-of-work verbruikt aanzienlijke hoeveelheden elektriciteit, wat vaak wordt bekritiseerd; miners zoeken de goedkoopste energie, wat vaak neerkomt op overtollige waterkracht, andere hernieuwbare bronnen of anders verspild gas.

Risico's en overwegingen

• Volatiliteit: de prijs beweegt sterk mee met liquiditeit, macro-economische omstandigheden en regelgeving.
• Onomkeerbaarheid en verlies van keys: transacties kunnen niet worden teruggedraaid, en verloren keys betekenen permanent verloren munten.
• Custody-risico: munten die bij exchanges of kredietverstrekkers blijven staan, zijn afhankelijk van de solvabiliteit van dat bedrijf; eerdere faillissementen van exchanges tonen de kosten daarvan.
• Veiligheidsbudget: naarmate de subsidie steeds verder halveert, zullen miners steeds meer op kosten leunen, een langetermijnvraagstuk dat nog open staat.
• Regelgeving en energiedebat: regels rond mining, custody en belasting verschillen per land en kunnen veranderen.

Waarom Bitcoin ertoe doet

Bitcoin bewees dat digitale schaarste en afwikkeling met minimaal vertrouwen mogelijk zijn. Het verankert de bredere cryptomarkt, is het referentieactief voor de meeste handelsparen en fondsen, en blijft de maatstaf waaraan andere monetaire ontwerpen worden afgemeten.

Waar kun je Bitcoin kopen?

Bitcoin staat genoteerd bij vrijwel elke gecentraliseerde cryptobeurs en broker, en is ook verkrijgbaar via peer-to-peerplatformen, Bitcoin-geldautomaten in sommige regio's, en, in verschillende jurisdicties, gereguleerde beursverhandelde producten. Wrapped versies van BTC worden ook verhandeld op gedecentraliseerde exchanges op andere chains, maar deze leunen op een custodian of bridge.

Belangrijke gecentraliseerde exchanges (CEX)

Vrijwel elke grote gecentraliseerde exchange biedt BTC-spothandel aan, meestal tegen USD, EUR en stablecoins zoals Tether. Controleer of een platform in uw land een vergunning heeft en opnames naar uw eigen wallet ondersteunt.

Opslagopties na aankoop

• Hardware wallets: houden private keys offline; de gebruikelijke keuze voor langetermijnbezit.
• Software- en mobiele wallets: handig voor dagelijks gebruik en Lightning-betalingen; bescherm het apparaat en de seed phrase.
• Full-node wallets: met Bitcoin Core kunt u elke regel zelf verifiëren.
• Custodial accounts: het eenvoudigst, maar het platform bewaart de keys ("not your keys, not your coins").

Bewaar de recovery phrase offline en deel deze nooit.

Gerelateerde coins

• Ethereum (ETH)
• Litecoin (LTC)
• Bitcoin Cash (BCH)
• Bitcoin SV (BSV)
• Tether (USDT)